[100] Index mergelgroeven in Limburg (NL) v. Wijngaarden / Stevenhagen
De Limburgse mergelgroeven
GROEVENLIJST
Bewerking van Ons Krijtland III van A. van Wijngaarden,
Wetenschappelijke mededelingen no 71 van de KNNV
door E.Stevenhagen
Index
I. LOUWBERG
Gemeente Maastricht: postcode 6213
(plateau ten zuidwesten van Maastricht, tussen Jeker, Albertkanaal en droogdal van de Vroenhovenseweg).
Top
28 Boschberggroeve.
Grote groeve, 8 ha, 240 x 350 m, momenteel in tweeen gesplitst, noordelijk deel bekend
als de Jezuietenberg te Maastricht (beeldhouwen);
grootste zuidelijk deel eigendom van ministerie van Defensie.
28a Oudberggroeve.
Genoemd in DE BRUIJN (1903). Ingang ingestort.
30 Cannerberggroeve. Grote groeve, 6 ha, 260 x 240 m, zuidelijk deel als opslag plaats in gebruik,
noordelijk deel is ongestoord.
30a Kelder kasteel Neercanne. Klein.
95 Groeve Theunissen I.
Ingang onder met aarde afgedekte vuilstort bedolven, nu weiland.
95b Put aan de Susserweg.
70 m ten westen van boerderij Susserweg 2, ligt onder een veldsteen een
betonplaat die schacht afdekt. Onderin zou een zijgang van 100 m zijn.
96 Louwberg groeve of Apostelhoevegrot.
200 x 100 m. Gedeeltelijk in twee verdiepingen. Uitvoerig beschreven in VAN NIEUWENHOVEN (1956) en DE WILDE &
VAN NIEUWENHOVEN (1954).
97 Fallenberggroeve. Oorspronkelijk zeer grote (25 ha) 800 x 300 m, groeve, deels met drie
verdiepingen. Nu deels ingestort, ingang dichtgemetseld. (DE BRUYN, 1903).
99 Muizenberggroeve. Vanuit zuidelijke ingang intact gedeelte bereikbaar champignonkwekerij.
Nederlands gedeelte, deels boven 30 gelegen ingestort.
1OOa Groeve de Nieuwe Keel. Klein, 0,3 ha. Ingang vanaf kanaaloever in bedrijf voor winning van losse
kalksteen.
100 Groeve de Keel. Grote groeve, nog in gebruik als blokbrekerij en voor de champignonteelt; grootste
gedeelte op Nederlands gebied. Deels drie verdiepingen; ingang aan kanaal.
162 Groeve Theunissen II. Middelgrote groeve 50 x 30 m. SOK-mededelingen 13.
II. ST PIETERSBERG
Gemeente Maastricht: postcode 6212
Top
1 St.Pietersberg - Noordelijk stelsel.
Zie VAN SCHAiK 1948.
8 St. Pietersberg - stelsel Zonnenberg. Zie VAN SCHAiK 1948.
13 St. Pietersberg - stelsel Slavante. Zie VAN SCHAiK 1948
wordt aangetastdoor Enci-groeve.
19 St. Pietersberg - Zuidelijk stelsel;
vrijwel verdwenen, deels door dagbouw Enci, deels ineen gedrukt door stortberg.
Resten bestaan nog in coulissen en grensstrook. Zie VAN SCHAiK 1948.
19b Van der Hammensgroeve. Enkele kleine kelders ter hoogte noordelijk uiteinde Enci-stort.
26 Groeve de Schark. Kleine groeve, 90 x 130 m, ingang Mergelweg 361;
in gebruik als recreatie-object en bergplaats.
27 Groeve de Tombe. Enkele gang, 22 + 5 m.
101 Groeve Maarendaal. Onder stort Enci bedolven, 100 x 60m.
102 Wijngaardsgroeve. Ingang ten zuidwesten van het Enci-bos; enkele gang van 50 m lengte.
III MAASDAL - OOSTELIJKE DALWAND
Gemeente Margraten: Cadier en Keer postcode 6267, Gronsveld postcode 6247, St Geertruid postcode 6265
Top
44 Nieuwe
Groeve St.Joseph. Nieuwe groeve (1911). 200 x 180 m, heeft
verbinding met doline.
45 Heerderberggroeve. Middelgrote groeve van 200 m
diep, drie ingangen (45,106,107), veel instortingen.
46 Keerderberggroeve-zuid. De zuidelijkste van de
drie groeven onder de Kiezelkuil aan de Holstraat.
Slechts enkele elkaar kruisende gangen, west- en zuidzijde
open, 30 x 80 m.
47 Keerderberggroeve-midden. Grote groeve van 6 ha.
Duidelijke hoofdgang met achterin links en vooral rechts
groot warm achterstelsel.
48 Keerderberggroeve-noord. Kleine groeve van 30 x
70 m, slechts enkele zalen.
49 Wijngaardsberggroeve. In zuidpunt Riesenberg.
Middelgrote groeve, + 80 x 100 m. Tot 1966
champignonkwekerij.
50 Riesenberggroeve, brede maar niet erg diepe
groeve, achtergedeelte ingestort.
52 Varkensgatgroeve. Slechts gang van 20 m.
53 Groeve de Grote Dolekamer. Idem, 140 x 60 meter, hoofdgang met enkele zijgangen.
54 Groeve de Kleine Dolekamer. Ten zuiden weg Gronsveld-Eckelrade, groeve van 30 x 40 m. Zeer bouwvallig.
104 Bakkersboschgroeve. Ligt ten noorden van de straatweg, als wijnkelder in gebruik.
105 Scharnderberggroeve. Grote groeve van 200 breed bij 500 m diep; instorting in middendeel.
108 Mosterdberggroeve-zuid. Slechts korte, 8 m lange, gang.
108a Mosterdberggroeve-noord. Slechts kamer van 8 m diep.
109 Kleinberggroeve-noord. Enkele gekniktehoofdgang en enkele zijgangen, +80 m.
110 Kleinberggroeve-zuid. Slechts gang van + 50 m met enkele zijgangen
111 Hotsboomgroeve. Kleine groeve met slechts enkele gangen.
112 Groeve de Hel. In Maasdalhelling. Middelgrote groeve uit twee gedeelten bestaande, via kruipgat-verbinding. Ingangsgedeelte met instortingsdoline.
113 Trichterberggroeve. Aan noordzijde weg Gronsveld-Eckelrade, door dagbouw verdwenen; nu picknickplaats.
114 Savelsberggroeve. Kleine gang van 20 meter.
115 Lebensboschgroeve. In Scheggelder Grub bij
brug. Grotendeels dichtgeslibt door afval van melkfabriek.
115a Vuursteenmijntjes Schone Grub. Rechte verkenningsgang met enkele opengelegde neolitische vuursteenmijntjes.
115b Abri Schone Grub. Kleine ondiepe holte.
115c Henkeput. Trechtervormige kuil, onderin gewelf van 15 m doorsnede. Oorsprong onbekend, zie Nat. Hist. Maandblad 55: 117- 126.
116 Steinberggroeve. Ten zuiden van de ingang van de Scheggelder Grub. Slechts enkele gang van 30 m.
128a Cadierdalgroeve 4. In rechterwand Hondsdalgrubbe; slechts zaagvlakken zichtbaar.
128a Cadierdalgroeve 1. Idem.
128b Cadierdalgroeve 2. In rechter dalwand Dorregrubbe. Alleen zaagvlakken zichtbaar.
128c Cadierdalgroeve 3. Idem, zeer kleine groeve, 10 x 5 m.
166 Groeve achter St. Joseph. Voor het grootste gedeelte ingestort.
IV DROOGDAL BEMELEN EN OMGEVING
Gemeente Margraten: Bemelen postcode 6268, Terblijt postcode 6325
Top
31
Strooberggroeve. Slechts enkele hoge koepelgewelven, van
landschappelijke betekenis.
32 Winkelberggroeve. Slechts enkele korte gangen.
33 Cluysberggroeve. Middelgrote groeve, + 100 x 60 m.
34 Groeve naast de Cluysberggroeve.
35 Koeleboschgroeve. Horizontale, middelgrote groeve, regelmatigeplattegrond, was tot 1959
champignonkwekerij.
35a Nevenkoeleboschgroeve. Een 30 meter diep bouwvallig gangetje kleine ingang.
36 Gasthuisdelgroeve 4. Kleine dalende, 10 meter diepe groeve.
37 Gasthuisdelgroeve 3. Dalende groeve met vrij klein ingangsgebied hieraan sluiten twee kleine
gangsystemen aan.
38 Gasthuisdelgroeve 2. Kleine, zeer oude groeve.
39 Groeve onder de weg. Kleine groeve, ingang sinds 1961 onder vuilstort bedolven.
39a Bemelerboschgroeve 1. Rest oude woonruimte, 3 x 4 meter
39b Bemelerboschgroeve 2. Kleine groeve, gang van + 50 m met enkele zijgangen.
39c Bemelerboschgroeve 3. Ingang ingestort.
4O Mettenberggroeve 1. Een ingang voert naar een 65 m lange iets naar rechts gebogen pijp.
40a Mettenberggroeve 2. Kleine groeve, + 40 meter diep, enkele zijgangen.
41 Mettenberggroeve 3. Wijde ingangshal met drie korte gangen.
42 Mettenberggroeve 4. Nauwe ingang met gang van 14 m lengte.
42a Mettenberggroeve 5. Nieuwe groeve, + 60 m diepet een enkele zijgang.
43 Roothergroeve. De ingang van deze groeve is door dagbouw verdwenen.
Er is een nieuwe ingang gemaakt via Schoorberggroeve (126).
117 Gasthuisdelgroeve 1. Kleine groeve, flink ingangsgebied met enkele kleine gangen.
125 Pinweggroeve. Groeve zelf verdwenen door dagbouw. Ingang dichtgestort met dekgrond.
126 Schoorberggroeve 1. (Groeve 't Rooth). Door het westelijk deel van de Schoorberggroeve heeft men
een nieuwe ingang gemaakt naar de Roothergroeve. Groot gangensysteem van + 300 m diep. Westelijk systeem was
aangesneden door dagbouwontginning, gaten nu weer gedicht met dekgrond.
126a Schoorberggroeve 2. Twee ingangen, middelgroot stelsel van 50 m diep, een verbinding met 126.
127 Schiepersberggroeve. Door dagbouw verdwenen.
127a Bunderberggroeve. Kleine groeve met enkele zijgangen.
131 Kleinheidegroeve. Door exploitatie van een kiezelgroeve (dagbouw) verdwenen.
132 Koeberggroeve. Kleine groeve, een hoofdgang en een paar zijgangen.
137 Put in de Mesberg. Was alleen via een nu afgesloten schacht op een binnenplaats bereikbaar.
138 Groeve het Steinbergske I. Alleen een deel van de ingang nog zichtbaar, dichtgestort.
138a Groeve het Steinbergske II. Idem.
151 Groeve het Houbensbergske 1. Een ingang, middelgrote groeve van 60 x 50 m.
160 Groeve het Houbenbergske 2. Ingang dichtgestort.
161 Groeve Groot Welsden. Ingang in 1940 dichtgemaakt. Ligging onbekend.
152 Put (Oude Groeve) in Berg. Toegang alleen via een nu afgesloten
schacht, bij Kleinstraat 6. Stelsel 30 x 40 m. P.
153 Put Matthijs Lensen. Was vroeger alleen via een schacht op een binnen plaats van Rijksweg 84 te
Vilt bereikbaar, nu afgesloten.
V. GEULDAL, WESTELIJK DEEL
Gemeente Meerssen, postcode 6231.
Gemeente Valkenburg a/d Geul, Berg ,Geulhem postcode 6325, Valkenburg postcode 6301
Top
80 Viltergroeve. Middelgrote groeve, hoofdgang 120 m, totaal 1500 m. Geheel bij champignonbedrijf in gebruik.
81 Wolfsdriesgroeve. Klein gangetje van 5 meter.
82 Kloostergroeve. Middelgrote groeve, hoofdgang 100 m, enkele gangenstelsels links en rechts.
83 Barakkengroeve. Grote zeer regelmatig gehakte groeve die uit drie verdiepingen bestaat.
84 Koepelgroeve. Bestaat uit een zeer grote koepel en enkele zijgangen. Had tot 1965 verbinding met 87.
84a Groeve naast de Koepelgroeve. Middelgrote oudegroeve, 100 x 40 m. Twee ingangen.
85 Rotswoningen Geulhem. Hiervan zijn slechts enkele restanten over.
86 Studentengroeve. Deels door dagbouw aangetaste groeve waarin modern champignonbedrijf.
87 Geulhemergroeve. Grote groeve, had vroeger meerdere ingangen; nu alle, op een na dichtgemaakt.
Achterin deel met twee verdiepingen.
88 Musschenputgroeve. Kleine groeve, 50 x 30 m, enkele in elkaar lopende grote zalen.
89 Bonsdalgroeve. Middelgrote groeve, 120 x 80 m, geheel ingericht als champignonbedrijf.
89a Werkplaats Ster van Parijs. In 1944 aangelegde zeer hoge, bredegang, 50 meter lang.
89b Kleine Bonsdalgroeve. Slechts een gang van 30 m met enkele zijgangetjes.
89c Garage en werkplaatsen fa. Curfs. Korte gangen.
89d Groeve Staal. Toegangstunnel naar vroegere dagbouwexploitatie.
89e Vlaberggroeve. Ingang niet meer te vinden.
90 Groeve In de Dolekamer. Verdwenen door dagbouwexploitatie. Ter plaatse ligt nu de coulisse.
90a Groeve achter de kalkbranderij. Slechts zeer laag vervallen gangetje.
90b Groeve Schunck. Toegangstunnel tot dagbouwgroeve.
90c Groeve westelijk van Schunck. Slechts twee enkele meters diepe gangen.
91 Leeraarsgroeve. Oorspronkelijk middelgrote groeve. Achtergedeel, te aangetast door dagbouw, nu weer
dichtgestort met dekgrond.
92 Ravengroeve. Ingangsgebied staat met kruipgat in verbinding met ruim achterstelsel.
Veel instortingen.
92a Groeve oostelijk van de Ravengroeve. Slechts enkele korte gang.
92b Groeve onder de Ravengroeve. Slechts korte U-vormige gang.
93 Groeve Oly. Een gang van 16 meter.
93a Groeve onder de Herkenberg. Zeer oude groeve, momenteel onder de spoorlijn, dichtgestort.
Nat.Hist.Maandblad 36:134-137.
124e Groeve onder de Keuteberg. Oorspronkelijk als schuilkelder gebouwd, H-vormig stelsel,
totaal 40 m ganglengte, zeer bouwvallig.
129 Groeve Heide. Kleine groeve, een hoofdgang van + 50 m, die zich achterin splitst.
130 Groeve het Paradijsbergske 1. Onbeduidende holte.
130b Groeve het Paradijsbergske 2. Slechts een kamer.
130c Groeve het Paradijsbergske 3. Klein U-vormig gangetje
154 Nieuwe groeve. Een flauw gebogen gang van 88m.
163 Groeve Schenk (Meersener groeve). Grote groeve. Ingangsgedeelte is 140 x 60 meter,
hierachter bouwvallig gedeelte.
164 Slangenberggroeve. Middelgrote groeve,
champignonbedrijf.
VI. GEULDAL, MIDDENDEEL
Gemeente Valkenburg a/d Geul: Valkenburg, Sibbe postcode 6301.
Top
62 Hoorensberggroeve of Heunsberggroeve. Hoofdgang met slechts enkele zijgangen.
Eigenlijk oostelijke toegang van 68.
63 Fluwelengroeve. Middelgrote groeve van 100 x 80 m. Onregelmatig gangenstelsel met hoge koepel. Loopt op vele
plaatsen op stort uit; hierover waarschijnlijk verbinding met 68. Een gang geeft verbinding met 144.
68 Valkenburger groeve (Gemeente "grot"). Na de gangcomplexen van St. - Pietersberg
en de Sibbergroeve de grootste in Zuid-Limburg. 1000 meter lang (van Plenkert
tot aan Heunsberg) en 200 meter diep (van dalwand tot Klauwpijp- storing). Enkele instortingsgebieden en plaatsen
waar grondwater in de gangen staat. T-en dele voor recreatie in gebruik. Verbinding met Wilhelminagroeve dichtgemetseld, met Heunsberggroeve nog intact.
68a Lourdesgrot. Ligt boven 68. Gebruikt voor Bescherming-Burgerbevolking en voor religieuze wandschilderingen, 100 m ganglengte.
73 Ackermansgroeve. Middelgrote groeve met ten dele twee verdiepingen. In gebruik als recreatiegrot (Modelsteenkolenmijn).
74 Daelhemerberggroeve. Vormt momenteel een geheel met 73, wordt als uitgang van de Modelsteenkolenmijn gebruikt.
75 Roebroekgroeve of Ezelsgroeve. Middelgrote groeve, 100 x 50 meter.
76 Plenkertgroeve. Middelgrote groeve van 50 x 40 meter, twee ingangen.
Voorste deel recreatie-grot. Heeft via stort achterin verbinding met Romeinse deel Valkenburgergroeve.
76a Alphagroeve. 40 meter diepe gang met enkele zijgangen, vuilnisbelt.
78 Catacomben. Ingericht als recreatie-object.
79 Groeve de Heide. Middelgrote groeve van 2,5 ha. In gebruik bij champignonkwekerij.
79a Groeve einde Plenktertweg. Eenmaal vertakte gang van 10 meter.
79b Carolus groeve. Dubbel geknikte gang van 12 meter.
144 Groeve onder de Ruine. Klein systeem van oude, 1 x 1,90 m grote gangetjes, die voor de verdediging van het kasteel en vlucht hebben gediend. Slechts ten dele uitgegraven.
146 Wilhelminagroeve. Een korte gang geeft toegang tot de in 1960 gegraven "krater". Hierachter ligt nog een klein gedeelte met een dichtgemetselde verbinding met 68.
146a Wesselsberggroeve. Enkele gang van 40 meter. Ingang dichtgeschoven met materiaal uit "krater"onder kabelbaan.
146b Groeve onder de kabelbaan. Oorspronkelijk lag ingang in holle weg op plateau. Momenteel via "krater" onder kabelbaan bereikbaar. Middelgrote groeve 40 x 80 m.
147 Trichterberggroeve. Gangenstelsel van 50 x 50 m, deels ingericht als grottenaquarium, P.
148 Groeve Kerkhoff's. Waarschijnlijk door dagbouw verdwenen.
148 Proeftunnel. Enkele gang van 40 m, gemaakt t.b.v. eventuele wegaanleg.
158e Kelder Schin op Geul. Gang van 2 meter met kamer.
158f Groeve Klimmen. Momenteel alleen nog dagbouwgroeve. In het Gulpener Krijt bevinden zich nog twee groeven (niet op het kaartje aangegeven).
VII. GEULDAL, LINKER DALWAND EN OMGEVING (OOSTELIJK
DEEL)
Gemeente Margraten, Scheulder postcode 6307.
Gemeente Valkenburg a/d Geul: Sibbe postcode 6301, Schin op Geul postcode 6305.
Top
55
Sibbergroeve. Vier ingangen, zeer grote groeve. Oud
gedeelte 25 ha, 30 km ganglengte. Nieuw gedeelte 60 ha,
60 km ganglengte.
56 Groeve het Kornelsbergske. Een gang van 30 m.
57 Vallenberggroeve. Zeer oude onregelmatige groeve
van 60 x 40 m, veel aardpijpen.
57b Groeve van de verdwenen Honden. Ingestort.
58 Bieboschgroeve. Door dagbouw verdwenen.
59 Scheuldergroeve 1. Twee ingangen. Kleine zeer oude groeve, 20 x 30 meter.
60 Scheuldergroeve.
61 Scheuldergroeve 2. Kleine groeve, schuilplaats voor vee.
118 Canadasbergske. Kamer van 8 x 4 m, twee ingangen.
118a Ingvars putje. In 1961 dichtgestort.
118b St. Jansboschheidegroeve. Ingang ingestort. Slechts voor dassen toegankelijk.
119 Heiberggroeve. Slechts een gang van + 30 m.
120 Gewandgroeve 1. Slechts een gang van + 25 m.
121 Gewandgroeve 2. Slechts een gebruiktegang van + 40 m.
122 Pruus Karelgroeve 1. Een gang van 8 meter.
123 Pruus Karelgroeve 2. Slechts een kamertje.
124 St. Jansboschgroeve. Een geknikte gang van 55 m.
124a Groeve van de hondenmummie. Klein, grotendeels via aardpijpen ingestort.
124b Groeve Essenbosch. In 1961 grotendeels ingestort.
124c Groeve Scheve Spar. Ingang ingestort, alleen voor dassen toegankelijk.
124d Groeve Gerendal. Alleen zaagvlakken zichtbaar van mogelijke ingang.
124e Groeve onder de Keutenberg. Oorspronkelijk schuilkelder, H-vormig stelsel, totaal 40 meter, zeer bouwvallig.
139 Groeve het Paulusbergske. Ingang in 1946 ingestort.
140 Groeve het Nullelokske. Kleine groeve, een gang van 60 m.
142 Lemmekenskoel. Ingangsgedeelte ingestort soms toegankelijk via aardpijp.
Groot gedeelte dichtgeperst met löss via aardpijpen, 90 x 90 m.
142a Bekkersbergske. Kleine ingang met gang van 15m lengte.
143 Flesscheberg. Gangenstelsel van 140 x 90 m,zonder veel systeem.
165 Groeve Aan de Heide. Lage ingang; grote hal,gang van 40 m.
165a Groeve in de grindkuil.Ingangdichtgestort.
108 Tunnel bij Vijlen. Restant van de eerste Nederlandse Cementfabriek aldaar.
